महात्मा गांधी निबंध मराठी | Mahatma Gandhi Essay in Marathi


Mahatma Gandhi Essay in Marathi आपल्या देशात "महात्मा गांधी" हे नाव कोणाला माहित नाही? या काळातील युगपुरुष महात्मा गांधी हे समाजसुधारक म्हणून ओळखले जातात. आपण त्यांना राष्ट्रपिता आणि बापू म्हणूनही ओळखतो. भारताला स्वातंत्र्य मिळविण्यात त्यांनी महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली. हेतूवादी विचारसरणीने परिपूर्ण महात्मा गांधी यांचे व्यक्तिमत्त्व आदर्शवादाच्या बाबतीत श्रेष्ठ आहे. म्हणुन आजच्या पोस्टमधे आपण महात्मा गांधी निबंध मराठी | Mahatma Gandhi Essay in Marathi या विषयाबद्दल माहिती जाणून घेऊया... 

महात्मा_गांधी_निबंध_मराठी_Mahatma_Gandhi_Essay_in_Marathi

महात्मा गांधी निबंध मराठी | Mahatma Gandhi Essay in Marathi

"अहिंसा परमो धर्म" या सिद्धांताची पायाभरणी करून, विविध चळवळींच्या माध्यमातून महात्मा गांधींनी गुलामगिरीतून देशाला मुक्त केले. 

स्वातंत्र्यलढ्यात सक्रिय सहभाग घेतल्यामुळे आणि देश स्वतंत्र करण्याच्या महत्त्वपूर्ण भूमिकेमुळे महात्मा गांधी यांना देशाचे जनक म्हटले जाते. 

रवींद्रनाथ टागोर यांनी लिहिलेल्या पत्रात त्यांना "महात्मा" गांधी म्हणून संबोधित केले होते.  तेव्हापासून जगाने त्यांना गांधीजी ऐवजी महात्मा गांधी म्हणायला सुरुवात केली.

संपूर्ण नाव      ➡️ मोहनदास करमचंद गांधी

जन्म              ➡️ 2 ऑक्टोबर 1869

मृत्यू               ➡️ 30 जानेवारी 1948

जन्मस्थान.      ➡️ पोरबंदर, गुजरात, भारत

मृत्यूचे ठिकाण  ➡️ बिर्ला भवन, दिल्ली 

वडिलांचे नाव   ➡️ करमचंद गांधी

आईचे नाव      ➡️ पुतलीबाई

मुले                ➡️ हरीलाल, मणिलाल, रामदास, देवदास

पत्नी              ➡️ कस्तुरबा

शिक्षण           ➡️ अल्फ्रेड हायस्कूल, राजकोट, वकिली शिक्षण युनिव्हर्सिटी कॉलेज, लंडन 

राष्ट्रीयत्व         ➡️ भारतीय

 निबंधामध्ये समाविष्ट केलेले मुद्दे 

महात्मा गांधी यांचा जीवन परिचय - Mahatma Gandhi Information In Marathi

महात्मा गांधींचा जन्म 2 ऑक्टोबर 1869 रोजी गुजरातच्या पोरबंदर ठिकाणी झाला. गांधीजींचे पूर्ण नाव मोहनदास करमचंद गांधी होते. महात्मा गांधीं हे जन्मतःच सामान्य होते पण ते आपल्या कर्मांनी महान झाले. त्यांच्या वडिलांचे नाव करमचंद गांधी आणि आईचे नाव पुतलीबाई होते. पुतळीबाई या करमचंद यांच्या चौथ्या पत्‍नी होत्या. आधीच्या तीन पत्‍नी प्रसूतिदरम्यान मृत पावल्या होत्या. महात्मा गांधी यांचे वडील काथियावाड (पोरबंदर) या छोट्या राज्याचे दिवाण होते आणि त्याची आई एक धार्मिक स्त्री होती त्यांनी धार्मिक कल्पना आणि नियमांचे पालन केले. त्यांच्या या धार्मिक परंपरेमुळे गांधीजींच्या जीवनावर याचा खोलवर परिणाम झाला.

महात्मा गांधींना एखाद्या आजारी पित्याची सेवा करणे, आईला घरातील कामे करण्यात मदत करणे आणि वेळ मिळाल्यावर एकटेच फिरणे त्यांना आवडत असे.  

वयाच्या 13 व्या वर्षी जेव्हा गांधी शाळेत शिकत होते, तेव्हा गांधीजींचे लग्न कस्तुरबाशी झाले. कस्तुरबा गांधीपेक्षा 6 महिने मोठ्या होत्या.  कस्तुरबा आणि गांधी यांचे वडील मित्र होते, म्हणून त्यांनी त्यांच्या मैत्रीचे नात्यात रूपांतर केले.  कस्तुरबा गांधींनी प्रत्येक चळवळीत गांधीजींचे समर्थन केले. 

महात्मा गांधी यांचे शिक्षण 

महात्मा गांधीजी एक सामान्य विद्यार्थी होते. विद्यार्थी म्हणून त्यांनी अधूनमधून पुरस्कार आणि शिष्यवृत्ती जिंकली. त्यांचे शालेय शिक्षण पोरबंदर येथून झाले, त्यांनी राजकोट येथून हायस्कूलची परीक्षा दिली. त्यानंतर त्यांना अहमदाबादला मॅट्रिकसाठी पाठवण्यात आले. नंतर कायद्यात पुढील अभ्यास पूर्ण करण्यासाठी इंग्लंडला गेला. आणि त्यांनी 1891 मध्ये त्यांचे कायदेशीर शिक्षण पूर्ण केले. त्यानंतर ते बॅरिस्टर म्हणून परत भारतात आले आणि त्यांनी मुंबईत वकिली म्हणून काम करण्यास सुरवात केली.

पण काही कारणास्तव त्याच्या कायदेशीर खटल्याच्या संदर्भात त्याला दक्षिण आफ्रिकेला जावे लागले. येथूनच त्यांची राजकीय कारकीर्द सुरू झाली. तेथे जाऊन त्यांना रंगामुळे होणारा विचित्र भेदभाव कळला. तेथे त्यांनी पाहिले की आपल्या भारतीयांशी कसा भेदभाव केला जात आहे.

कारण तेथील गोरे लोक बाकीच्या लोकांवर अत्याचार करीत असत. तेव्हापासून त्यांनी त्याविरूद्ध आवाज उठवण्याचा विचार केला आणि  त्यांनी वचन दिले की ते काळ्या लोकांसाठी आणि भारतीयांसाठी लढतील. तेथील भारतीयांचे जीवन सुधारण्यासाठी त्यांनी अनेक हालचाली केल्या.  दक्षिण आफ्रिकेतील चळवळीदरम्यान सत्य आणि अहिंसेचे महत्त्व त्यांना समजले. 

महात्मा गांधी यांच्या चळवळी

1914 मध्ये गांधीजी भारतात परत आल्यावर त्यांनी ब्रिटीशांच्या हुकूमशहाला उत्तर देण्यासाठी विखुरलेल्या समाजाला एकत्र करण्याचा विचार केला.  यावेळी त्यांनी अनेक आंदोलने केली ज्यासाठी तो बर्‍याच वेळा तुरूंगात गेला होता.  गांधीजींनी बिहारच्या चंपारण जिल्ह्यात जाऊन शेतकर्‍यांवरील अत्याचाराविरोधात आवाज उठविला.  त्यांनी ही चळवळ जमीनदार व इंग्रजांविरूद्ध लढली.

असहकार चळवळ

गांधीजींनी 1 ऑगस्ट 1920 ते फेब्रुवारी 1922 पर्यंत भारतीय राष्ट्रीय कॉंग्रेसच्या नेतृत्वात असहकार चळवळ सुरू केली. या चळवळीद्वारे गांधीजींना भारतील वसाहतवाद संपवायचा होता. त्यांनी भारतीयांना शाळा, महाविद्यालये आणि न्यायालयात जाऊन कोणताही कर न भरण्याचे व पूर्ण बहिष्कार घालण्याचे आवाहन केले. कोट्यवधी भारतीयांच्या पाठिंब्याने, हे आंदोलन अत्यंत यशस्वी झाले. आणि यामुळे ब्रिटिश सरकारचा पाया हादरला.

राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांनी या तत्त्वांवर जगतांना भारताच्या स्वातंत्र्यासाठी ब्रिटीश साम्राज्याविरूद्ध अनेक चळवळी लढवल्या.

मीठ सत्याग्रह

गांधीजींनी 12 मार्च 1930 रोजी मीठचे सत्याग्रह हे आंदोलन अहमदाबादमधील साबरमती आश्रम ते दांडी गाव पर्यंत पायी निघून सुरू केले होते. ब्रिटीश सरकारच्या मीठावरील मक्तेदारीच्या विरोधात हे आंदोलन छेडले गेले. गांधीजींनी केलेल्या चळवळींमधील ही सर्वात महत्त्वाची चळवळ होती.

दलित चळवळ

गांधीजींनी 1932 मध्ये अखिल भारतीय विरोधी अस्पृश्यता लीगची स्थापना केली. या चळवळीच्या माध्यमातून त्यांनी दलितांवरील अत्याचाराला विरोध केला होता आणि समाजातून अस्पृश्यतेसारख्या अंधश्रद्धा रोखण्यासाठी अस्पृश्यताविरोधी हे आंदोलन त्यांनी 8 मे 1933 रोजी सुरू केले. यासाठी त्याने 21 दिवस उपोषणही केले.  दलितांना त्यांनी हरिजनांचे नाव दिले.

➡️नरेंद्र मोदी निबंध मराठी 

➡️राजीव सातव यांचा जीवन परिचय

भारत छोडो आंदोलन

ब्रिटिश साम्राज्यापासून भारत तात्काळ स्वातंत्र्यासाठी अखिल भारतीय कॉंग्रेसच्या मुंबई अधिवेशनातून महात्मा गांधींनी दुसर्‍या महायुद्धाच्या वेळी 8 ऑगस्ट 1942 रोजी भारत छोडो आंदोलन सुरू केले. यासाठी त्यांना तुरूंगात जावे लागले.  

चंपारण सत्याग्रह

ब्रिटीश सरकार जबरदस्तीने गरीब शेतकर्‍यांकडून अत्यंत कमी किंमतीत नीलची लागवड करीत होते.  यामुळे शेतकर्‍यांमध्ये उपासमारीची परिस्थिती निर्माण झाली होती. त्यामुळे हे चंपारण सत्याग्रह बिहारच्या चंपारण जिल्ह्यात 1917 मध्ये सुरू केले आणि हा महात्मा गांधींचा भारतातील पहिला राजकीय विजय होता. 

महात्मा गांधी यांचे निधन

त्यांच्या चळवळीच्या वेळी ते अनेक वेळा तुरुंगात गेले. शेवटी, महात्मा गांधींच्या नेतृत्वात आणि बर्‍याच प्रयत्नांमुळे यश मिळाले आणि 14 ऑगस्ट 1947 रोजी भारताला स्वातंत्र्याचा सूर्य दिसला आणि आपला भारत स्वतंत्र झाला, पण दुर्दैवाने, नथुराम गोडसे नावाच्या व्यक्तीने 30 जानेवारी 1948 रोजी महात्मा गांधी यांना गोळ्या घालून ठार मारले आणि त्यामुळे एका महान माणसाचे आयुष्य संपले. परंतु त्यांच्या विचारांनी त्यांचे लोखंड ज्वलंत ठेवले आहे ते आजही समाजाच्या मनात आहेत. 

महात्मा गांधींनी लिहिलेली पुस्तके 

महात्मा गांधी हे एक चांगले राजकारणी तसेच एक उत्तम वक्ते आणि एक चांगले लेखकही होते. त्यांनी त्यांचा पेनच्या साहाय्याने जीवनातील चढाव-उतार पृष्ठावर आणले आहेत. त्यांनी बोललेले शब्द आजही लोक पुनरावृत्ती करतात आणि तसेच त्यांनी लिहिलेली पुस्तके समाजातील नागरिकांना आजही प्रेरित आणि मार्गदर्शन करतात. 

▪ Indian Home Rule (हिंद स्वराज्य)

▪ गांधीजींची संक्षिप्त आत्मकथा

▪ गांधीजीचे जीवन त्यांच्याच शब्दांत

▪ गांधी विचार दर्शन : अहिंसाविचार

▪ गांधी विचार दर्शन : राजकारण

▪ गांधी विचार दर्षन : सत्याग्रह प्रयोग

▪ गांधी विचार दर्शन : सत्याग्रह विचार

▪ गांधी विचार दर्शन : सत्याग्रहाची जन्मकथा

▪ गांधी विचार दर्शन : हरिजन

निष्कर्ष 

सर्वांना अहिंसेचा धडा शिकवणारे प्रिय बापू आता आपल्या पाठीशी राहिले नाहीत, परंतु त्यांची तत्त्वे नेहमीच आपल्याला मार्गदर्शन करतात. ते सत्तेचे पुजारी होते, त्यांच्या शब्दांचा सखोल परिणाम समाजावर आजही दिसून येतो. त्यांनी आपल्या सर्वांना सत्य आणि अहिंसेचा मार्ग दाखविला. बापू म्हणून अजूनही अनेक दशकांनंतरही जग त्यांना बापूंच्या नावाने हाक मारते. 

गांधीजींनी समाजाला शांतता व सत्याचा धडा शिकविला. समाजात होत असलेल्या धर्म, जातीभेदाचा त्यांनी पूर्णपणे नकार दिला आणि लोकांना नवी प्रेरणा दिली. ब्रिटीशांचे चुकीचे हेतू तोडून त्यापासून राष्ट्राला स्वातंत्र्य मिळावे यासाठी सत्याग्रह आंदोलन केले. त्यांनी समाजाची चुकीची विचारसरणी दूर केली आणि प्रेम आणि अहिंसेचा धडा शिकविला. त्यांच्या याच महान कार्यांमुळे त्यांना देशातील राष्ट्रपिता ही पदवी देण्यात आली आहे. 

मला आशा आहे की, मित्रांनो तुम्हाला महात्मा गांधी निबंध मराठी | Mahatma Gandhi Essay in Marathi हा मराठी निबंध आवडला असेल. तुम्हाला हा निबंध कसा वाटला याबद्दल तुमच्या प्रतिक्रिया कमेन्ट बॉक्स मध्ये नक्की कळवा आणि हा निबंध तुम्ही तुमच्या मित्रमैत्रिणींना शेअर करायला विसरू नका.

आपला अमूल्य वेळ दिल्याबद्दल धन्यवाद.  🙏🏻 

वाचा

➡️डॉ. ए पी जे अब्दुल कलाम माहिती मराठी

➡️स्वच्छ भारत अभियान मराठी निबंध


टिप्पणी पोस्ट करा

थोडे नवीन जरा जुने